Fazy rozwoju alkoholizmu


Nikt, kto sięga po alkohol, nie czyni tego po to, aby zachorować. Pije natomiast dlatego, że oczekuje od alkoholu czegoś dobrego i przyjemnego. Przecież gdyby bylo inaczej, na pewno starałby się go unikać. Kiedy zapytamy przypadkowo spotkaną osobę, dlaczego używa alkoholu, usłyszymy w odpowiedzi: aby złagodzić stres, aby się odprężyć, aby się uspokoić, aby łatwiej zasnąć, aby dobrze się poczuć, aby chronić się przed depresją (złagodzić jej objawy), aby być śmielszym,aby się pobudzić, aby ugasić pragnienie (najczęściej dotyczy to piwa), aby się dobrze bawić, dla poprawienia apetytu, dla uśmierzenia bólu (np. zęba), Lista powodów sięgania po alkohol jest niezwykle bogata i zawsze słyszymy, że alkohol w czymś pomaga i jest traktowany jako lekarstwo na jakiś problem. Są też osoby, które piją z radości, ze smutku, ze zdenerwowania, żeby się rozgrzać, ale także z obawy przed śmiesznością czy odrzuceniem, aby uzyskać pozycję w grupie rówieśniczej,aby wyrazić bunt (przeciwko rodzicom, władzy itp.), aby zamanifestować przyjaźń (bruderszaft) itd. itp. Przedstawiona lista jest oczywiście niekompletna, jednak różnorodność odpowiedzi pozwala na podjęcie próby określenia najczęściej spotykanych grup powodów, dla których ludzie sięgają po alkohol. Mamy więc do czynienia z różnymi motywacjami, począwszy od fizjologicznej (zaspokojenie pragnienia, poprawienie apetytu czy uśmierzenie bólu), poprzez psychologiczną(z radości, ze zdenerwowania, dla uspokojenia itp.), aż do socjologicznej (rytuał, naśladownictwo, uleganie naciskom, obawa przed śmiesznością czy odrzuceniem itp.). Można też spotkać osoby pijące w celach manipulacyjnych (otoczenie widzi, że cierpię, więc będzie dla mnie milsze, a agresywne zachowanie czy robienie różnych głupstw będzie łatwiej rozgrzeszone niż na trzeźwo itp.).

Nadużywanie alkoholu


Nadużywanie alkoholu według AmerykańskiegoTowarzystwa Psychiatrycznego (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders - Fourth Edition, OSM-IV) to szkodliwy model używania substancji psychoaktywnej (w tym także alkoholu), prowadzący do istotnego klinicznie uszkodzenia organizmu, które manifestuje się wystąpieniemw ciągu ostatnich 12 miesięcy co najmniej jednego z wyszczególnionych niżej objawów:
  1. Powtarzające się używanie substancji (picie) powodujące niemożność właściwego wypełniania podstawowych obowiązków w pracy, szkole lub w domu (np. absencje w pracy, obniżenie wydajności związane z używaniem substancji, zaniedbywanie dzieci czy też gospodarstwa domowego, nieobecności w szkole, zawieszenie lub relegowanie ze szkoły w związku z używaniem substancji).
  2. Powtarzające się używanie substancji (picie) w sytuacjach, kiedy stwarza to fizyczne zagrożenie (np. prowadzenie pojazdów lub kierowanie maszynami).
  3. Powtarzające się problemy prawne (np. zatrzymania w związku z niestosownym zachowaniem pod wpływem alkoholu czy innej substancji psychoaktywnej).
  4. Uporczywe używanie substancji (picie), pomimo stałych lub nawracających problemów społecznych czy międzyludzkich, które są skutkiem lub są nasilane przez działanie substancji (np. kłótnie ze współmałżonkiem w związku z następstwami picia czy przemoc fizyczna).
Jednocześnie kładzie się wyraźny nacisk na to, że aby rozpoznać nadużywanie, należy mieć pewność, że wyszczególnione wyżej objawy nie towarzyszyły w przeszłości innym objawom, które spełniają kryteria uzależnienia od danego rodzaju substancji. Nieco inaczej do problemu nadużywania alkoholu (czyli jednej z substancji psychoaktywnych) podchodzi Światowa Organizacja Zdrowia. Jej eksperci sugerują potrzebę wycofania się z używania tego terminu, nie określa on bowiem dokładnie ani sposobu picia, ani ilości wypijanego alkoholu. W związku z tym zaproponowano zastąpienie tego terminu takimi określeniami jak "niesprawności związane z alkoholem" bądź "problemy związane z alkoholem". Ten ostatni termin zaczął być używany bardzo szeroko i obejmować niejednokrotnie całokształt następstw picia alkoholu (np. społecznych, ekonomicznych, prawnych), a nie tylko przypadków ograniczonej sprawności fizycznej czy psychicznej.

Objawy ostrzegawcze


O rozwijającym się uzależnieniu od alkoholu mogą świadczyć następujące objawy:
  • Sięganie po alkohol przede wszystkim dlatego, że jego działanie odpręża i daje ulgę, redukuje napięcie i niepokój, osłabia poczucie winy, ośmiela, ułatwia zaśnięcie itp.
  • Poszukiwanie, inicjowanie i organizowanie okazji do wypicia oraz picie z chciwością, wyprzedzanie kolejek, powtarzające się przypadki upicia.
  • Picie alkoholu pomimo zaleceń lekarskich, sugerujących konieczność powstrzymywaniasię od niego.
  • Możliwość wypicia większej niż uprzednio ilości alkoholu, tzw. mocna głowa świadcząca o wzroście tolerancji na alkohol.
  • Trudności z odtworzeniem wydarzeń, które miały miejsce podczas picia, tzw. palimpsesty alkoholowe (luki pamięciowe), "urwane filmy", "przerwy w życiorysie.
  • Spożywanie alkoholu w samotności przez osoby, które uprzednio piły wylącznie w sytuacjach towarzyskich, a obecnle świadomie ukrywają swoje picie.
  • Powtarzające się przypadki prowadzenia samochodu po niewielkiej nawet ilości alkoholu.
  • Unikanie rozmów na temat swojego picia, a później reagowanie gniewem bądź agresją na sygnały sugerujące potrzebę ograniczenia go.
  • Reagowanie rozdrażnieniem w sytuacjach utrudniających dostęp do alkoholu.
  • Podejmowanie "cichych" prób ograniczania picia po to, aby udowodnić sobie, że jeszcze posiada się kontrolę nad piciem alkoholu.

Wedlug Skali(1966) można wyróżnić cztery fazy rozwoju alkoholizmu


  1. Początkowa. Picie alkoholu ma charakter obyczaju towarzyskiego.Przyszły alkoholik dostrzega jednak, że alkohol może przynieść ulgę i zapomnienie.Coraz częściej więc siega po alokohol i pije coraz regularniej.
  2. Ostrzegawcza. Napoje alkoholowe przestają być różnego rodzaju trunkami, a stają się środkiem (albo raczej lekarstwem), który jest potrzebny.Picie alkoholu przestaje być czynnikiem, który wąże osobę pijącą z pewnym określonym towarzystwem. Znacznie częściej niż u osób pijących umiarkowanie występują po stanach upojenia alkoholowego luki pamięciowe, tzw. palimpsesty alkoholowe. W końcowym etapie tej fazy coraz bardziej zmniejsza sie kontrola nad piciem.
  3. Krytyczna. Następuje utrata kontroli nad piciem przejawiająca się tym ,że najmniejsza nawet dawka alkoholu wyzwala potrzebę dalszego picia, która jest odczuwan jako fizyczna konieczność.Stopniowo nastepuje utrata krytycyzmu i zaczyna kształtować się system fałszywych przekonań dotyczących przyczyn i okoliczności, które rzekomo skłanija się do picia. Cała uwaga skupia się wokół problemu zdobycia alkoholu.Pojawia się konieczność picia rano, aby w ciągu dnia być zdolnym do pracy.
  4. Końcowa. Występuje stale wzmagająca się potrzeba alkoholu, która narasta stopniowo od rana do późnego wieczora. Picie alkoholu trwa niekiedy kilka dni z rzędu, dopóki nie nastąpi całkowite wyczerpanie fizyczne.Tolerancja alkoholu jest obniżona.Pojawia się degradacja psychiczna.Dopóki alkohol nie zostanie wypity, istnieje niezdolność do wykonyania nawet najprostrzych czynności, np. zapalenie papierosa bądź zjedzenie zupy. U 10% alkoholików powstają w tym okresie psychozy alkoholowe.


W oparciu o B.T.Woronowicz,Uzaleznienia, Wyd.Media Rodzina&Wydawnictwo Edukacyjne PARPAMEDIA
Copyright 2010 Centrum Konsultacyjne Uzależnień. All rights reserved. Designed & developed by ADVART